27 ปีของเกมการเมืองแม่น้ำโขง

กับดักสงครามระหว่างจีนและอเมริกาในวันที่บาดแผลแม่น้ำโขงยังเรื้อรัง————————————————————————————— คงไม่มีช่วงเวลาไหนในประวัติศาสตร์อันยาวนานของสถานเอกอัครราชฑูตจีนประจำประเทศไทย ที่ต้องออกถ้อยแถลงผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เพื่อปฏิเสธข้อกล่าวหาในการเป็นต้นเหตุของการเปลี่ยนแปลงการไหลของน้ำโขงอย่างสุดขั้วในลักษณะ “ท่วมหน้าแล้ง แห้งหน้าฝน” ตั้งแต่ปี 2562 และต่อเนื่องจนถึงต้นปี 2563 จากสาเหตุที่เขื่อนจินหงลดการระบายน้ำ จนเกิดภาวะน้ำโขงแห้งมาตลอดหลายเดือนนี้ เป็นการออกถ้อยแถลงที่ “เรียกแขก” จนทำให้ “หัวบันไดไม่แห้ง” เลยทีเดียว เรียงตามช่วงวันเวลา คือ วันที่ 5 กรกฎาคม 2562, วันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2563, วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2563, วันที่ 2 มีนาคม 2563 วันที่ 24, 25, 27 และ 28 เมษายน 2563 โดยสถานฑูตจีน พยายามหักล้างข้อวิจารณ์ โดยใช้วาทกรรมหลักเพื่อแก้ต่าง ดังนี้ ปริมาณน้ำจากจีนมีสัดส่วนเพียง 13.5%, การระบายน้ำเพิ่มในฤดูแล้งเพื่อการชลประทาน, การลดการระบายน้ำในหน้าฝน เพื่อลดความเสียหายจากการเกิดอุทกภัย รวมถึงการใช้วาทกรรม “เพื่อสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามแก่ประชาชนในภูมิภาค เพื่อความร่วมมืออันดีในอนุภูมิภาคฯ” … Continue reading 27 ปีของเกมการเมืองแม่น้ำโขง

Soothing the Mekong Spirit when the Dam Generates Electric Power

For the Southeastern and Chinese people, the existence of spirit is the existence of life. Without spirit, there is no life. The spirit is therefore the source of their power of life. The above statement came from the noteworthy writing of Sujit Wongthes, an important Southeast Asia historian and archaeologist of Thailand, proposing that spirit … Continue reading Soothing the Mekong Spirit when the Dam Generates Electric Power

7 Provinces Mekong people say Mekong dams made their happiness irreversible proposing adaptations to cross-border impacts

During the seminar “Xayaburi Dam, ecological changes and irreversible livelihoods of the Mekong community” held from 1:00 to 3:30 p.m. at Pak Chom District Community Hall, Loei Province, representatives from 7 provinces along the Mekong River presented the changes and their lifelong memories of the Mekong as well as reflected some problems arising from the … Continue reading 7 Provinces Mekong people say Mekong dams made their happiness irreversible proposing adaptations to cross-border impacts

ข้อเท็จจริง 8 ประการจากผู้เชี่ยวชาญและจากพื้นที่แม่น้ำโขง กรณีเขื่อนไซยะบุรี ที่มีการเผยแพร่ในหนังสือพิมพ์ ฉบับวันที่ 29 ตุลาคม2562

ข้อเท็จจริง 8 ประการจากผู้เชี่ยวชาญและจากพื้นที่แม่น้ำโขง กรณีเขื่อนไซยะบุรี ที่มีการเผยแพร่ในหนังสือพิมพ์ ฉบับวันที่ 29 ตุลาคม2562 โดย เครือข่ายประชาชนไทย 8 จังหวัดแม่น้ำโขง 7 พฤศจิกายน 2562 สืบเนื่องจากการเผยแพร่ข้อมูลผ่านหนังสือพิมพ์หลายฉบับในวันที่ 29 ตุลาคม 2562 ซึ่งเป็นวันที่เขื่อนไซยะบุรี เริ่มผลิตไฟฟ้าเพื่อขายอย่างเป็นทางการให้แก่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) นั้น เครือข่ายประชาชนไทย 8 จังหวัดลุ่มน้ำโขง ซึ่งทำงานติดตามกรณีผลกระทบจากการพัฒนาบนแม่น้ำโขงมาตลอด ขอมีข้อชี้แจง ดังนี้ 1.ข้อเท็จจริงที่อวดอ้างบนสื่อ: “โรงไฟฟ้าต้นแบบ “ฝายทดน้ำขนาดใหญ่” Run of river มีการอธิบายว่าโรงไฟฟ้าไซยะบุรี ผลิตไฟฟ้าโดยอาศัยการยกระดับน้ำ บริหารจัดการน้ำแบบ in flow = out flow  ยกระดับเท่าตลิ่งในช่วงฤดูน้ำหลาก ยกระดับเพียง 1 ครั้งตลอดอายุของโรงไฟฟ้า ไม่มีอ่างเก็บน้ำ ข้อเท็จจริงจากผู้เชี่ยวชาญและจากพื้นที่: แม้จะเรียกตัวเองว่า “ฝายทดน้ำ” แต่โครงสร้างของเขื่อนไซยะบุรีเป็นโครงสร้างขนาดใหญ่ พาดผ่านกลางลำน้ำโขง ไม่อาจปฏิเสธได้ว่า คือ … Continue reading ข้อเท็จจริง 8 ประการจากผู้เชี่ยวชาญและจากพื้นที่แม่น้ำโขง กรณีเขื่อนไซยะบุรี ที่มีการเผยแพร่ในหนังสือพิมพ์ ฉบับวันที่ 29 ตุลาคม2562

ประชาชน 7 จังหวัดริมโขงชี้ เขื่อนแม่น้ำโขงส่งผลต่อความสุขคนโขงที่ไม่อาจหวนคืน พร้อมเสนอวิธีการปรับตัวจากปัญหาผลกระทบข้ามพรมแดน

ในเวทีเสวนา "เขื่อนไซยะบุรี กับการเปลี่ยนแปลงทางนิเวศและวิถีชุมชนลุ่มน้ำโขงที่ไม่หวนคืน" เวลา 13.00 - 15.30 น. ณ ศาลาประชาคมอำเภอปากชม จังหวัดเลย ตัวแทนจากชุมชนลุ่มน้ำโขง 7 จังหวัด ได้นำเสนอถึงความเปลี่ยนแปลงและความทรงจำต่อแม่น้ำโขงในช่วงชีวิตของพวกเขาที่ผ่านมา พร้อมสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาที่เกิดขึ้นจากความเปลี่ยนแปลงดังกล่าว นับแต่มีการสร้างเขื่อนบนแม่น้ำโขงสายหลักในจีน ตั้งแต่ปี 2539 จนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะในช่วง 5-6 ปีหลัง ที่แม่น้ำโขงเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนทั้งในแง่ระบบนิเวศ วิถีชีวิตชุมชน การประกอบอาชีพ และความรู้ความเข้าใจต่อแม่น้ำโขงงที่เปลี่ยนไปและการไม่สามารถคาดการณ์ตามความรู้เดิมหรือภูมิปัญญาของพวกเขาได้อีกต่อไป นำมาสู่การนำเสนอทางออกที่จำเป็น หรืออาจเรียกว่าเป็นการปรับตัวของพวกเขาต่อแม่น้ำโขงที่เปลี่ยนแปลงจากเขื่อน   ความสุขของคนโขงที่ไม่อาจหวนคืน   กุศล พุทธทองศรี ตัวแทนชุมชนริมโขงจังหวัดเลย บอกเล่าถึงความสุขและความทรงจำในวัยเยาว์ของเขาต่อแม่น้ำโขงว่า เมื่อก่อนทรัพยากรในแม่น้ำโขงอุดมสมบูรณ์มาก เมื่อเทียบกับปัจจุบัน กล่าวว่า เมื่อก่อนมีปลาเลิม ซึ่งเป็นปลากินเนื้อขนาดใหญ่ในกลุ่มปลาบึกเป็นจำนวนมาก มากจนขนาดนี้ที่ว่าสามารถปลุกคนหลับให้ตื่นได้ และจะมีเสียงเป็นเอกลักษณ์ชัดเจน แต่เดี๋ยวนี้ไม่มีแล้ว อีกทั้งในดินแม่น้ำโขงอุดมสมบูรณ์มาก ชาวบ้านสามารถปลูกพืชริมโขงได้โดยไม่ต้องใช้ยาฆ่าหญ้าและปุ๋ย เพียงแต่รดน้ำอย่างเดียวเท่านั้น พืชผักเจริญงอกงาม ได้ผลผลิตดี และพบจักจั่น และไส้เดือนน้ำโขงที่มีขนาดยาวมาก หมออาจกล่าวต่อไปว่าชาวบ้านเริ่มเห็นความเปลี่ยนแปลงของแม่น้ำโขงตั้งแต่ช่วงปี 2540 โดยสังเกตจากระดับน้ำที่ขึ้นลงผิดปกติ คาดเดายากขึ้น … Continue reading ประชาชน 7 จังหวัดริมโขงชี้ เขื่อนแม่น้ำโขงส่งผลต่อความสุขคนโขงที่ไม่อาจหวนคืน พร้อมเสนอวิธีการปรับตัวจากปัญหาผลกระทบข้ามพรมแดน

ภาคประชาสังคม นักวิชาการแม่น้ำโขงลั่นเขื่อนไซยะส่งผลกระทบ สร้างต้นทุนทางสังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง ก่อนเขื่อนจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์เข้าสู่ประเทศไทยหนึ่งวัน ชี้มีปัญหาธรรมาภิบาลรุนแรง

เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2562  เวลา 9.30 น. ณ ศาลาประชาคมปากชม อำเภอปากชม จังหวัดเลย เครือข่ายสภาองค์กรชุมชนลุ่มน้ำโขงและประชาชน 7 จังหวัดภาคอีสาน คณะทำงานติดตามความรับผิดชอบของการลงทุนข้ามพรมแดน (ETOs Watch Coalition) และภาคประชาสังคมที่ติดตามประเด็นปัญหาแม่น้ำโขงหลากหลายองค์กร และภาคส่วนราชการโดยกรมประมงในส่วนของ 7 จังหวัดแม่น้ำโขง ร่วมกันจัดเวทีเสวนา "เขื่อนไซยะบุรี กับคำถามต่อความรับผิดชอบและธรรมาภิบาลของกลไกระดับประเทศและระหว่างประเทศ" โดยมีภาคประชาสังคมและนักวิชาการร่วมแลกเปลี่ยนและให้ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับข้อมูลพื้นฐานโครงการ ผลกระทบที่เกิดขึ้นจากเขื่อนไซยะบุรี ซึ่งเห็นได้ชัดนับแต่เขื่อนไซยะบุรีเริ่มทดลองกัดเก็บน้ำเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า ก่อนที่จะมีการจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์ให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) นับตั้งแต่มีนาคม 2562 พร้อมทั้งร่วมกันเสนอทางออกต่อการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจากเขื่อนไซยะบุรี ตลอดจนการสร้างความตระหนักและฟื้นฟูอาชีพประมงแม่น้ำโขงของชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการ โดยภายในงานมีผู้เข้าร่วมกว่า 120 คน กฤษฎา บุญชัย จากสถาบันชุมชนท้องถิ่นพัฒนา ผู้ดำเนินรายการของเวทีเสวนาในครั้งนี้เริ่มด้วยประเด็นการเกิดขึ้นของเขื่อนในแม่น้ำโขงทั้งไทยและจีน ไม่ว่าจะเป็นระบบนิเวศของแม่น้ำ และวิถีชีวิตของชุมชนริมโขง เขื่อนไซยะบุรีเป็นหนึ่งในโครงการที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากว่าจะสร้างผลกระทบรุนแรง ประเด็นสำคัญคือเขื่อนนี้มีธรรมาภิบาลในการจัดการหรือไม่ ประเด็นที่สอง คือ เรื่องความโปร่งใสเกี่ยวกับข้อมูลโครงการที่ผู้ได้รับผลกระทบได้รับ และประเด็นที่สาม ซึ่งเป็นประเด็นที่สำคัญที่สุด คือ ความรับผิดชอบต่อโครงการและผลกระทบโครงการ ประเด็นประสิทธิภาพการผลิตและความมั่นคงทางพลังงาน มนตรี จันทวงศ์ … Continue reading ภาคประชาสังคม นักวิชาการแม่น้ำโขงลั่นเขื่อนไซยะส่งผลกระทบ สร้างต้นทุนทางสังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง ก่อนเขื่อนจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์เข้าสู่ประเทศไทยหนึ่งวัน ชี้มีปัญหาธรรมาภิบาลรุนแรง

9 ปีของประวัติศาสตร์ที่ซ้ำรอยจากโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนไซยะบุรี

ชวนอ่านรายงานการศึกษาล่าสุดของ The Mekong Butterfly "ต้นทุนที่ถูกซ่อนภายใต้ข้อจำกัดด้านธรรมาภิบาลและความรับผิดชอบ ของโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำบนแม่น้ำโขง: 9 ปีของประวัติศาสตร์ที่ซ้ำรอยจากโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนไซยะบุรี" (The hidden cost of hydropower dams in the Mekong river basin: 9 years of repeated history of lack of Governance and Accountability) รายงานฉบับนี้มีความมุ่งหวังที่จะวิเคราะห์ให้เห็นถึง ต้นทุนจากโครงการสร้างเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำที่ถูกซ่อน และเป็นภาระต่อชุมชน สิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศ ตั้งแต่การสร้างเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำบนแม่น้ำโขงตอนล่างแห่งแรก คือเขื่อนไซยะบุรี เมื่อ 9 ปีที่ผ่านมา และติดตามมาด้วยแผนการสร้างอื่นตัวอื่น ๆ อีก 3 แห่ง คือ โครงการเขื่อนดอนสะโฮง, เขื่อนปากแบ่ง และเขื่อนปากลาย โดยเขื่อนไซยะบุรีจะมีกำหนดจ่ายไฟฟ้าอย่างเป็นทางการให้แก่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ในวันที่ 29 ตุลาคม 2562 ความเสียหายจากเขื่อนไซยะบุรีที่เกิดขึ้นกับชุมชน สิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศแม่น้ำโขง … Continue reading 9 ปีของประวัติศาสตร์ที่ซ้ำรอยจากโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนไซยะบุรี

Sound of the Wolf From the Headwaters of Lancang River

Sound of the Wolf From the Headwaters of Lancang River[1] The Chinese embassy spokespersons’s remarks on the “Mekong-related Media Report Targeting China” released on 5 July 2019 and the Mekong River Council (MRC)’s recent news release on the decreasing water flow from China’s Jinghong station on 3 July 2019 are not coincidental. They are, instead, … Continue reading Sound of the Wolf From the Headwaters of Lancang River

เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขง ยื่นคำร้องคุ้มครองชั่วคราวต่อศาลปกครอง กรณีเขื่อนไซยะบุรี

วันที่ 26 กรกฎาคม 2562 ณ ศาลปกครองสูงสุด ถนนแจ้งวัฒนะ นางสาว ส.รัตนมณี พลกล้า นางสาวเฉลิมศรี ประเสิรฐศรี ทนายความจากมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน ผู้รับมอบอำนาจผู้ฟ้องคดี และนายชาญณรงค์ วงศ์ลา ผู้ฟ้องคดี ตัวแทนเครือข่ายประชาชนไทย 8 จังหวัดลุ่มน้ำโขง ได้ยื่นคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งกำหนดมาตรการบรรเทาทุกข์ชั่วคราวก่อนมีคำพิพากษา โดยขอให้ดำเนินการระงับ หรือชะลอการรับซื้อไฟฟ้าอันเป็นการดำเนินการตามขั้นตอนโครงการซื้อไฟฟ้าจากเขื่อนไซยะบุรี ที่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้ลงนามทำสัญญาซื้อไฟฟ้า กับบริษัทไซยะบุรี พาวเวอร์ นส.เฉลิมศรี ทนายความ กล่าวว่าคดีนี้ เกิดจากวิกฤติน้ำโขงเหือดแห้งกระทันหันในช่วงเดือนนี้ โดยเฉพาะในเขตพรมแดนไทยลาว ท้ายน้ำจากโครงการเขื่อนไซยะบุรี ทำให้ประชาชนไทยที่อาศัยในชุมชนริมโขง ในจ.เลย หนองคาย และจังหวัดภาคอีสานอื่นๆ ที่ติดลำน้ำโขงได้รับผลกระทบ โดยในคำฟ้องระบุว่า เมื่อโครงการเขื่อนไซยะบุรีสร้างเสร็จแล้วจะปล่อยน้ำไหลผ่านในแต่ละวันเท่ากับปริมาณน้ำที่ไหลเข้า โดยไม่มีการกักเก็บน้ำไว้ ดังนั้นน้ำในลุ่มน้ำโขงจะเป็นปติตลอดทั้งปี แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกลับตรงกันข้าม พบว่าืระดับน้ำท้ายน้ำจากเขื่อนลดลงอย่างกระทันทัน และส่งผลกระทบต่อ ปลา สัตว์น้ำ ระบบนิเวศ พืช และระบบประปาที่สูบน้ำโดยตรงจากแม่น้ำโขง พบว่าเมื่อมีประกาศว่ามีการดำเนินการทดลองผลิตไฟฟ้า ก็เกิดเหตุการณ์ปลาแห้งตายตามแก่ง แพสูน้ำประปาค้างริมตลิ่ง … Continue reading เครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำโขง ยื่นคำร้องคุ้มครองชั่วคราวต่อศาลปกครอง กรณีเขื่อนไซยะบุรี

ดูน้ำโขงกันทีละหยด ไหลเข้า-ไหลออก ที่เขื่อนไซยะบุรี

จากเอกสารของบริษัท ซีเค พาวเวอร์ ที่เผยแพร่ให้สื่อมวลชนในการไปดูเขื่อนไซยะบุรี ระหว่างวันที่ 21-23 กรกฎาคม 2562มีจำนวน 8 หน้า นับเป็นเอกสารที่แปลก ตรงที่ไม่มีการระบุชื่อเรื่องเอกสาร แต่เมื่ออ่านแล้วก็เข้าใจได้ว่า บริษัทฯต้องการบอกว่า เขื่อนไซยะบุรี เป็นเขื่อนผลิตไฟฟ้าแบบน้ำไหลเข้าเท่ากับน้ำไหลออก ไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องใด ๆ กับสถานการณ์น้ำโขงแห้งในภาคอีสานของไทย สาเหตุมาจาก เขื่อนจีนปล่อยน้ำมาน้อยประกอบกับปริมาณฝนที่ตกน้อยในรอบ 100 ปี พร้อมด้วยชุดข้อมูลอ้างอิงเรื่องน้ำโขง, น้ำฝน อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลในเอกสารทั้ง 8 หน้า ไม่ได้มีข้อมูลตัวเลขอัตราการไหลของน้ำโขง ที่ระบุให้เห็นอย่างปราศจากข้อสงสัยว่า น้ำโขงไหลเข้าเท่ากับน้ำโขงไหลออกและมีข้อมูลหลายประการในเอกสารนี้ที่มีมุมมองในด้านที่แตกต่างออกไป ดังที่จะได้กล่าวถึงต่อไปนี้ น้ำโขงมาจากไหน? เอกสารฉบับนี้ ยอมรับโดยดุษฎีว่ามองจากจุดยืนบนสันเขื่อนไซยะบุรีว่า น้ำโขงไม่ได้มาจากแหล่งน้ำตามธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังยอมรับด้วยว่า “น้ำโขงที่มาจากการปล่อยน้ำจากเขื่อนในจีนที่ส่งผลกระทบมากที่สุด” ในจุดยืนเดียวกันกับคนที่แก่งคุดคู้ อ.เชียงคาน จ.เลย หรือที่หาดจอมมณี อ.เมือง จ.หนองคาย ก็ย่อมมองว่า “น้ำโขงที่มาจากการปล่อยน้ำจากเขื่อนในจีนและเขื่อนไซยะบุรีที่ส่งผลกระทบมากที่สุด” ได้เช่นกัน เพราะเป็นเขื่อนที่อยู่ใกล้ประเทศไทยมากที่สุด  สาระสำคัญคือ บริษัทฯได้ยอมรับว่า “เขื่อน” เป็นปัจจัยสำคัญของการระบายน้ำมากหรือน้อย ซึ่งเขื่อนไซยะบุรีก็ไม่ได้มีข้อยกเว้นแต่อย่างใด Natural … Continue reading ดูน้ำโขงกันทีละหยด ไหลเข้า-ไหลออก ที่เขื่อนไซยะบุรี